Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Pin on PinterestShare on LinkedInEmail this to someonePrint this page

Ontwerpwedstrijd Gemeente Margraten, 2009

“Benkske van Sjuuëlder” (bankje van Scheulder)

Wat is Scheulder, en wat betekend Scheulder voor de mensen die er wonen of voorbij komen? Deze vraag was het uitgangspunt voor mijn ontwerp. Ik kwam er al snel achter dat Scheulder, klein als het is, een bijzonder dorp is. Op internet vond ik de volgende informatie over het dorp:

In Scheulder was een gasthuis voor de zogenaamde H. Geest-armen, behoeftige vreemdelingen. Die konden daar sjoelen, schuilen, een schuilplaats vinden. Sjoelen evolueerde tot Sjuuëlder en Scheulder.

Scheulder is een typisch straatdorp dat aan de noordzijde wordt begrensd door het unieke natuurgebied Gerendal en aan de zuidzijde door de Scheulderhoogte. Scheulder ligt aan de oude verbindingsweg annex pelgrimsroute van Maastricht naar Aken, een Romeinse heirbaan.

Scheulder moet al een oeroude nederzetting zijn. In circa 692 trokken de HH. Lambertus en Willibrordus en in 1160 de H. Gerlachus, kluizenaar van Houthem, er langs op bedevaart naar Aken. Ook Karel de Grote gebruikte de heerbaan. Er lagen drie gasthuizen op deze route: in Gulpen, in Bemelen en in Scheulder. Tijdens de Franse tijd verdween het gasthuis; de erbij behorende H. Barbarakapel bleef behouden en werd centrum van een bloeiend godsdienstig leven. Later werd de parochiekerk H. Barbara gebouwd, een eenbeukig gebouw met een halfrond gesloten koorpartij en een neogotische toren uit 1903-1904. De kerk is geheel opgetrokken uit mergel, die men uit Sibbe haalde.  In Scheulder zijn nog enkele typische voorbeelden te vinden van Limburgse, gesloten boerderijen: het woonhuis, de stallen en de schuur liggen rond een open binnenplaats, waarop meestal de mestvaalt lag. De boerderijen zijn opgetrokken uit mergel, zachte zandsteen, die vroeger (en nu nog) ondergronds, in mergelgrotten werd gewonnen.

Vandaag de dag is Scheulder een bloeiend dorp met eigen voetbalclub en blaaskapel. Dit is erg bijzonder voor een dorp van ongeveer 350 inwoners. In de omgeving van Scheulder zijn prachtige wandelingen uitgestippeld. Veel wandelaars en fietsers weten dit kerkdorp te waarderen om haar centrale ligging in het Heuvelland. (bron: www.vvvzuidlimburg.nl)

Deze rijke geschiedenis en het bijzondere karakter van het kerkdorp Scheulder, heb ik een plek willen geven in het ontwerp. De plek waar het kunstwerk moet komen te staan is direct naast de kerk en het gemeenschapshuis. Ik heb er voor gekozen om op voor deze belangrijke ontmoetingsplek, een bankje te ontwerpen. Het bankje heeft een sociaal karakter en het biedt bezoekers een plek om te rusten.

Het bankje is voor 2/3 deel om een boom gekromd. Onder deze paraplu-vormige plataan, of andere boom, kunnen mensen ‘sjoelen’ voor zon en regen.

Ik wil het bankje een historische waarde geven, maar ook een nieuw historisch eikpunt vaststellen. Vandaar dat ik kies voor een bankje van gietijzer. Dit geeft de mogelijkheid, om door middel van patronen en lijntekeningen een verhaal te vertellen; het verhaal van Scheulder. In het schetsontwerp kunt u de onderwerpen van dit verhaal terugvinden.

Onderwerpen zijn bijvoorbeeld: De Romeinse heirbaan, de voetbalclub, parochiekerk H. Barbara, blaaskapel en de natuur met zijn koeien, bomen, holle wegen, enz.

Door het bankje van dit duurzame materiaal te maken, zal het er over tientallen jaren nog staan en zijn functie vervullen in het dorp.